Trần Nguyên: Cẩm Nang Khởi Nghiệp – Thực Hành Kinh Doanh Cho Bước Khởi Sự Doanh Nghiệp

28 April 2017 — This book is presented by the author – a friend often raises the questions that bring interesting ideas. For example, Startup, Small Biz, Tech, and InnovationThis post is however to review his book. And usual, the author suggests very interesting to discuss – thus, many in this post are what the author writes but my discussion on his points. This book is short and easy to read – really an advantage.

20170428_073631Phần I: TRƯỚC KHI KHỞI NGHIỆP
Khác biệt giữa khởi nghiệp đổi mới sáng tạo (startup) và doanh nghiệp truyền thống (small business) là:

(i) Mô hình kinh doanh dựa trên thành tựu sáng tạo. Vì thế năng lực sáng tạo không ngừng để duy trì lợi thế cạnh tranh là quan trọng. Khác biệt là cần thiết. Không những thế phải duy trì được sự khác biệt đó trong thời gian đủ dài để chuyển hóa thành tiền.
(ii) Khả năng tăng trưởng nhanh
(iii) Khả năng nhân rộng

Khởi nghiệp nên hiểu như một dạng năng lượng tinh thần. Tinh thần khởi nghiệp là nguồn lực vô hình mà doanh nghiệp có thể khai thác, tái tạo và phát triển. Doanh nghiệp có không gian văn hóa khuyến khích phát huy và nuôi dưỡng năng lượng tinh thần này là doanh nghiệp khởi nghiệp. 

Chương 1: Tại sao phải khởi nghiệp

Khởi nghiệp không phải là lập doanh nghiệp hay bước ra kinh doanh. Với khởi nghiệp là một dạng năng lượng tinh thần thì khởi nghiệp là việc giải quyết các vấn đề của cuộc sống, của thị trường bằng những giải pháp mới (chưa ai từng làm hoặc hiệu quả hơn).

Jeff Hoffman định nghĩa người khởi nghiệp là người chuyên giải quyết các vấn đề (entrepreneur = problem solver). Kỹ năng giải quyết vấn đề bởi thế cần rèn luyện.

..sự phù hợp của khởi nghiệp được người Israel tổng hợp thành các tiêu chí như sau:

  • Phải có một đội ngũ, ít nhất là ba người, bao gồm: một người giỏi về kỹ thuật, sản xuất; một người rành về quản trị kinh doanh; và một người thuần thục việc kết nối các nguồn lực khác của xã hội.
  • Phải có một sự cam kết dài hạn và toàn thời gian. Không được xem khởi nghiệp như một việc làm thêm, hay một sự thử nghiệm cuộc sống.
  • Phải luôn sáng tạo, cập nhật những gì mới nhất của thế giới đang thay đổi mỗi ngày.
  • Phải sẵn sàng cho sự thất bại. Muốn vậy, phải thực sự bền chí, bản lãnh và.. có đủ sức khỏe để theo đuổi con đường này.
  • Phải sống thực tế, đừng ảo tưởng sức mạnh của bản thân. Và phải cung sống với cộng đồng khởi nghiệp một cách hòa hợp và hỗ trợ cao nhất. Giành người, ăn cắp ý tưởng, nói xấu.. luôn là những giá trị bị lên án.

Phụ lục tham khảo: Khởi nghiệp “ồn ào” và hay thất bại

10 câu hỏi cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo:

  1. Bạn có tạo ra một điều hoàn toàn mới lạ?
  2. Công ty của bạn có thể tăng trưởng đến mức nào?
  3. Công ty của bạn có thể tăng trưởng nhanh đến mức nào?
  4. Bạn cần thời gian bao lâu để tạo lợi nhuận và giá trị lợi nhuận như thế nào?
  5. Bạn cần chuẩn bị vốn như thế nào?
  6. Bạn có cần áp dụng công nghệ?
  7. Công ty của bạn có thể tồn tại trong bao lâu?
  8. Bạn sẽ phải quản lý bao nhiêu nhân sự?
  9. Bạn sẽ cân đối giữa khởi nghiệp và cuộc sống cá nhân ra sao?
  10. Bạn có thể rời bỏ để theo đuổi dự án mới?

Chương 2: Đi tìm ý tưởng khởi nghiệp

.. hai sai lầm liên quan tới ý tưởng khởi nghiệp: sợ mất ý tưởng và luôn nghĩ ý tưởng mình quá tuyệt vời.

Chương 3: Chuẩn bị bản thân để khởi nghiệp

“Vì sao khách hàng phải mua sản phẩm/dịch vụ của mình mà không phải của người khác?

Phần II: BẮT ĐẦU KHỞI NGHIỆP

Chương 1: Thị trường và lợi thế cạnh tranh

Xác định thị trường mục tiêu bằng việc trả lời các câu hỏi:

  • Khách hàng của mình là nam hay nữ?
  • Họ bao nhiêu tuổi?
  • Họ sống ở đâu?
  • Họ sống bằng nghề gì?
  • Họ kiếm được khoảng bao nhiêu tiền mỗi tháng?
  • Gia đình họ có bao nhiêu người?
  • Họ hay mua sắm ở đâu?
  • Thời gian biểu cơ bản của họ là gì?

==> Xem Bước 1 đến Bước 5 trong Disciplined Entrepreneurship

==> Business Model Canvas

Chương 2: Đặt tên doanh nghiệp

Lỗi đặt tên công ty/thương hiệu cần tránh:

  • Mơ hồ về nghĩa
  • Không đọc được với các nền văn hóa khác nhau
  • Có ý nghĩa xấu trong các ngôn ngữ khác nhau
  • Quá dài
  • Quá riêng tư

Chương 3: Xây dựng kế hoạch kinh doanh

Người chủ hay người điều hành doanh nghiệp hẳn sẽ có nhiều lúc đặt câu hỏi này. Rất nhiều sẽ đồng ý với Benjamin Franklin khi ông phát biểu “Nếu bạn thất bại trong lập kế hoạch, bạn lên kế hoạch cho thất bại!” (If you fail to plan, you are planning to fail!). Tuy vậy, “khi nào doanh nghiệp của tôi cần chiến lược kinh doanh?” là một câu hỏi SAI.

Doanh nghiệp không cần chiến lược kinh doanh theo nghĩa một bộ tài liệu được chuẩn bị công phu về nội dung và trình bày hoành tráng về hình thức. Vì có thiên kiến về chiến lược kinh doanh như thế nên nhiều chủ doanh nghiệp nhỏ và vừa thường quyết định rằng doanh nghiệp của mình chưa cần chiến lược kinh doanh bởi quy mô chưa đủ lớn và còn cần giải quyết nhiều vấn đề cấp bách hơn.Thực tế thì, dù có tồn tại hay không tồn tại thứ hữu hình như vậy, doanh nghiệp cũng đang vận hành theo một chiến lược kinh doanh rồi. Khi được hỏi về chiến lược kinh doanh, một doanh nhân trẻ mới lập nghiệp có câu trả lời vỏn vẹn 3 từ: cố mà sống!

Khi tin chắc rằng doanh nghiệp của mình không cần và không có chiến lược kinh doanh, người lãnh đạo doanh nghiệp đang dẫn dắt cỗ máy làm ăn của mình theo một chiến lược kinh doanh ngẫu nhiên (contingency strategy). Giương hết ra-đa để bắt sóng cơ hội kinh doanh và cố điều phối, huy động nguồn lực hiệu quả hết mức có thể khi khai thác cơ hội.

Như vậy, điều doanh nghiệp cần là sự tồn tại tư duy/cách suy nghĩ chiến lược của người lãnh đạo doanh nghiệp. Câu hỏi đúng: “Khi nào người lãnh đạo doanh nghiệp (tôi) cần tư duy chiến lược kinh doanh?” Câu trả lời: Ngay bây giờ và luôn cần. Nếu có hoài nghi, hãy nghĩ tới B. Franklin.

Chương 4: Hiểu biết về pháp lý

Ông Phạm Phú Ngọc Trai, Chủ tịch CLB Doanh nghiệp Dẫn đầu (LBC): tiêu chí đầu tiên của doanh nghiệp là phải làm ăn có lãi, còn tiêu chí thứ nhì luôn luôn phải là đáp ứng đầy đủ tất cả các vấn đề pháp lý.

Chương 5: Sản phẩm

.. cho dù chúng ta có tính toán chiến lược, tầm nhìn, sứ mạnh cao xa hay ho đến cỡ nào đi chăng nữa, thì luôn cần một định nghĩa cụ thể, đơn giản nhất: cuối cùng là công ty bán sản phẩm gì. Câu hỏi này sẽ quyết định tất cả mọi thứ còn lại.

Câu trả lời phải hết sức cơ bản, ngắn gọn thì mới là câu trả lời của người am hiểu hoàn toàn công chuyện kinh doanh của mình.

Đừng nghi doanh nghiệp mình nhỏ và mới, có ai kêu làm cái gì mình cũng ráng làm để kiếm tiền. Chúng ta không mở doanh nghiệp ra để phục vụ một khách hàng không phải là đối tượng của mình như vậy. Chúng ta mở doanh nghiệp để phục vụ khách hàng mục tiêu mà chúng ta muốn hướng đến.

Chương 6: Những việc nên làm mà sách kinh doanh không dạy

Đọc, gặp gỡ, và không ngần ngại đặt câu hỏi.

Chương 7: Con người và tổ chức nhân sự

“Dụng nhân như dụng mộc.”

Phần III: CÁC CÔNG VIỆC CỦA KINH DOANH

Chương 1: Tiếp thị và bán hàng

Đưa sản phẩm và dịch vụ tới chợ và bán được, thu tiền được từ người mua quyết định công việc kinh doanh có tồn tại hay không.

Giá của sản phẩm và dịch vụ được xác định theo cách truyền thống theo công thức:

Giá bán = Giá thành sản xuất + Chi phí cố định + Chi phí biến đổi + Lợi nhuận mong muốn + Thuế phải đóng + Chiết khấu cho nhà phân phối + Chi phí tái đầu tư

Thực tế thì, giá do thị trường quyết định.

Chương 2: Vốn và tài chính

6 lời khuyên của Warren Buffett:

  1. Về kiếm tiền: Đừng bao giờ phụ thuộc vào một nguồn thu nhập duy nhất. Hãy đầu tư để tạo nguồn thứ hai.
  2. Về tiêu tiền: Nếu bạn cứ mua những thứ bạn không cần thì sớm muộn gì bạn cũng phải bán những thứ mình cần.
  3. Về tiết kiệm tiền: Không nên tiết kiệm những khoản còn lại sau chi tiêu mà hãy tiêu những khoản còn lại sau khi tiết kiệm.
  4. Về mạo hiểm: Đừng bao giờ thử độ sâu của dòng sông bằng cả hai chân.
  5. Về đầu tư: Đừng bao giờ cho hết tất cả trứng vào một rổ.
  6. Về sự kỳ vọng: Trung thực là một món quà vô cùng đắt giá và đừng mong chờ gì chúng từ những kẻ rẻ tiền.

Chương 3: Đổi mới sáng tạo

Bên trong chiếc hộp: Hãy liệt kê đầy đủ tất cả những thành tố cấu thành sản phẩm/dịch vụ của doanh nghiệp bạn. Hãy “rã” mọi thứ ra chi tiết nhất có thể. Sau đó, chúng ta thử loại bỏ từng thành tố một xem đang tạo ra “cái thứ gì.” Hãy xem xét thật cẩn trọng từng sản phẩm sau khi đã bị loại bỏ bớt các thành tố. Nếu không tạo ra sản phẩm gì mới, thì lại tiếp tục thay thế những thứ khác vào chỗ đã loại ra.

Chương 4: Những cột mốc

Phần IV: NHỮNG BẤT TRẮC THƯỜNG GẶP

Rủi ro khác với bất trắc. Rủi ro có thể kiểm soát được. Bất trắc là thứ cần chấp nhận và bình tĩnh ứng phó.

Chương 1: Những rắc rối với sản phẩm

Sản phẩm càng nhiều thì xác suất bị lỗi càng cao. Sản phẩm càng thủ công thì lỗi lại càng nặng. Và sản phẩm phải qua tay nhiều đơn vị trung gian thì tỷ lệ hư hại càng cao.

Chuyện it muốn nhất nhưng thỉnh thoảng xảy ra chính là “khủng hoảng truyền thông.” Giải quyết cá khủng hoảng này đòi hỏi nhiều kỹ năng và kinh nghiệm chuyên môn. Một số gạch đầu dòng để tham khảo:

  • Rà soát lại mọi diễn biến theo thời gian, nhân chứng của sự việc.
  • Xem thử tính hợp lý và hợp pháp của vấn đề đang nằm ở đâu. Nếu có sự tham gia hỗ trợ của một luật sư là tốt nhất.
  • Bày tỏ thiện chí và bày tỏ thiện chí. Nhưng không thỏa hiệp với những vòi vĩnh vô lý của khách hàng hoặc báo chí.
  • Làm việc chính thức, có biên bản và nên có người làm chứng.
  • Xử lý dứt điểm và không để dây dưa về sau

Chương 2: Thủ tục “hành” chính

Chương 3: Khủng hoảng nội bộ

Phần V: LỜI KHUYÊN CỦA NHỮNG NGƯỜI ĐI TRƯỚC

Phụ lục: Tầm nhìn – Sứ mệnh và giá trị

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s