Bát Chánh Đạo

28 June 2017 | Phật giáo Nguyên thủy chỉ ra con đường giải thoát khỏi khổ đau là tu học chương trình giáo dục tám bậc Bát Chánh đạo.

Tứ Diệu Đế:

  • Khổ đế: Sinh khổ, Già khổ, Bệnh khổ, Chết khổ
  • Tập đế: nguyên nhân của mọi sự đau khổ
  • Diệt đế: trạng thái hân hoan, thanh thản, an lạc, vô sự..
  • Đạo đế: Muốn thoát khỏi khổ đau thì phải tu học chương trình giáo dục đào tạo tám bậc học từ thấp đến cao gọi là Bát Chánh Đạo: Chánh Kiến, Chánh Tư duy, Chánh Ngữ, Chánh Nghiệp, Chánh Mạng, Chánh Tinh tấn, Chánh Niệm, Chánh Định.
(1) Chánh Kiến
Chánh Kiến
có nghĩa là thấy, nghe, hay biết một cách ngay thẳng, công minh, chánh trực, rõ ràng, cụ thể, không chủ quan, sự vật như thế nào thì thấy nghe, hiểu biết như thế nấy, không sống trong tưởng tri, trừu tượng, mê tín, không dựa bên này, không dựa bên kia, không lấy trắng làm đen, không lấy đen làm trắng, không lấy tốt làm xấu, không lấy xấu làm tốt, không lấy dở làm hay, không lấy hay làm dở, không lấy trái làm phải, không lấy phải làm trái. Sự nhận biết không bị ảnh hưởng bởi tập quán, thành kiến, dục vọng.
Chánh Kiến có hai giai đoạn tu tập:
  1. Giai đoạn học tập chánh kiến để loại trừ tà kiến
  2. Giai đoạn tu tập chánh kiến là giai đoạn áp dụng chánh kiến vào đời sống hàng ngày bằng Định Vô Lậu và Pháp Hướng Tâm
(2) Chánh Tư Duy
Chánh Tư Duy là suy tư, suy ngẫm về mười điều thiện và mười điều ác, do sự tư duy như vậy ta nhất định sống trong mười điều lành và luôn luôn loại trừ mười điều ác. Mỗi khi có điề gì khởi lên trong ta, ta tư duy suy ngẫm và hiểu rõ nó là thiện hay ác. Nếu là ác pháp thg ta liền đẩy lui ra khỏi tâm ta.
(3) Chánh Ngữ
Chánh Ngữ có nghĩa là lời nói thật, ngay thẳng, không bao giờ nói sai sự thật, lời nói không thiên vị, không xuyên tạc, không nói chuyện phiếm, chuyện tào lao, không nói đùa, nói chơi, nói giỡn cợt, nói móc họng, nói mỉa mai, nạt nộ, la hét, hù dọa, không nói lời làm người khác buồn phiền khổ đau, không nói xấu người khác, không đặt điều thêm bớt, không đem chuyện người này nói xấu người kia.
Chánh Ngữ là lời nói hiền lành, lời nói không làm khổ mình, khổ người, khổ chúng sinh như: không nói lời giết hại chúng sinh, không nói lời xui khiến người giết hại chúng sinh, không nói lời trộm cắp, cướp giật của người khác, không nói lời xui khiến người khác trộm cắp, không nói lời dâm dục, tục tĩu.
Chánh Ngữ, như vậy, là những lời nói luôn luôn từ tốn, khiêm cung và lời nói không làm khổ mình, khổ người và khổ tất cả chúng sinh.
(4) Chánh Nghiệp
Chánh Nghiệp là những hành động thiện, hành động không làm khổ cho mình, cho người và cho tất cả chúng sinh.
Về thân, có ba hành động Chánh Nghiệp:
  1. Thân không đánh đập, khoong làm đau khổ và không tự giết hại mình, người và tất cả chúng sinh.
  2. Thân không trộm cắp, cướp giật, không móc túi, không lấy của không cho.
  3. Thân không tà dâm, không làm những điều bất chánh gây đau khổ cho mình, cho người.
Về miệng, nếu giữ gìn được Chánh Ngữ tức là giữ gìn Chánh Nghiệp của miệng. Miệng cũng không nên ăn thịt chúng sinh vì hành động ăn thịt chúng sinh là tạo ra nghiệp đau khổ vào thân mà không biết. Hành động ăn thịt chúng sinh không phải chánh nghiệp mà là tà nghiệp.
Chánh Nghiệp, còn gọi là những nghề nghiệp sống chân chánh, nghề nghiệp không làm đau khổ chúng sinh. Có sáu tà nghiệp mà người phật tử không nên làm:
  1. Không làm nghề săn bắn
  2. Không làm nghề ngư phủ
  3. Không làm nghề buôn bán thịt sống
  4. Không làm nghề buôn bán thịt chín
  5. Không làm nghề sản xuất rượu, buôn bán rượu
  6. Không làm nghề buôn bán người, mãi dâm
Chánh Nghiệp là tu tập, rèn luyện mỗi hành động thân, miệng, ý phải được trong sạch, thanh tịnh, tức là hành động thân, miệng, ý toàn thiện.
(5) Chánh Mạng
Chánh Mạng là mạng sống chân chánh của con người, là sự sống của cơ thể không huân tập vào thân những sự khổ đau của kẻ khác và của tất cả chúng sinh.
Chánh Mạng là nuôi sống thân mạng bằng những nghề nghiệp chân chính, tức là nghề nghiệp lương thiện, không tạo việc làm ác để nuôi mạng.
Chánh Mạng là sống đúng Chánh Pháp, không mê tín dị đoan, không sống trong tưởng giải, ảo giác, mơ hồ, trừu tượng.
Chánh Mạng nghĩa là sống không chạy theo dục vọng và các ác pháp về ăn uống.
(6) Chánh Tinh tấn
Chánh Tinh tấn là sự siêng năng đúng với Chánh Pháp.
Người có Chánh Tinh tấn hàng ngày siêng năng tu tập “ngăn ác, diệt ác pháp, sinh thiện, tăng trưởng thiện pháp”. Sự tu tập siêng như vậy sẽ mang lại cuộc sống thanh thản, an lạc và vô sự.
Trong thiền định của đạo Phật thì Chánh Tinh tấn là phương pháp đầu tiên để tu tập thiền. Hàng ngày đi, đứng, nằm, ngồi, nói, nín đều ngăn ác diệt ác pháp cà luôn luôn sống trong thiện pháp, để giúp cho thân tâm ly dục, ly ác pháp, thì thân tâm mới thanh tịnh. Tâm, thân thanh tịnh thì mới bắt đầu có định. Óng từ tâm thanh tịnh này chúng ta mới chính thức đi và thiền định.
(7) Chánh Niệm
Chánh Niệm là niệm chân chính, không có tà niệm. Niệm thiện là không làm khổ mình, khổ người và khổ chúng sinh.
Bát Chánh Đạo có hai nẻo tu tập xả tâm:
  1. Chánh Tinh tấn ngăn ác, diệt ác pháp, sinh thiện, tăng trưởng thiện pháp. Đây là pháp tu phòng hộ, bảo vệ thân, tâm không cho các ác pháp bên ngoài xâm chiếm vào bốn chỗ thân, thọ, tâm, pháp.
  2. Chánh Niệm khắc phục tham ưu, có nghĩa là chiến đấu với nội tâm của mình. Khi thân, thọ, tâm, pháp của chúng ta có chướng ngại thì dùng Tứ Niệm Xứ đã học trong lớp Chánh Niệm để đẩy lui ác pháp.
(8) Chánh Định
Chánh Định là ngưng hoạt động, tịnh chỉ các hành trong thân và tâm. Chánh Định là Bốn Thiền, tức Tứ Thánh Định, gồm:
  1. Sơ Thiền. Muốn nhập Sơ Thiền thì phải tịnh hỉ ngôn ngữ, tức là ly dục, ly ác pháp.
  2. Nhị Thiền. Muốn nhập Nhị Thiền thì phải tịnh chỉ tầm tứ, tức là lìa sáu thức: nhãn thức, nhĩ thức, tỷ thức, thiệt thức, thân thức và ý thức.
  3. Tam Thiền. Muốn nhập Tam Thiền thì phải tịnh chỉ tưởng thức, tức là ly hỷ dục tưởng.
  4. Tứ Thiền. Muốn nhập Tứ Thiền thì phải tịnh chỉ hơi thở, tức là xả lạc xả khổ, xả niệm thanh tịnh.

4 comments

  1. […] Cho những người hoài nghi Hoài nghi và không ngừng đặt câu hỏi tò mò là thói quen tốt. Không thể không hoài nghi khi đọc về những điều mà chính tác giả cũng chưa hề trải qua. Tuy vậy, phương pháp làm việc khoa học (đặt câu hỏi, thử & sai, ghi âm, nghiên cứu tình huống..) của một bác sỹ y khoa không có niềm tin tôn giáo là một chỗ dựa khả tín cho niềm tin. [Xem thêm về Chánh Kiến trong Bát Chánh đạo] […]

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s