Vai Trò Cố Vấn Khởi Nghiệp (Mentor) Trong Hành Trình Phát Triển Của Doanh Nghiệp Khởi Nghiệp Sáng Tạo

2 December 2018 | Tìm cho bản thân hay công ty một hoặc nhiều cố vấn khởi nghiệp giờ đây đã trở thành một đầu mục thường xuyên xuất hiện trong bản danh sách dài những việc cần thực hiện của các công ty khởi nghiệp đổi mới sáng tạo (startup), nhóm hay cá nhân ngay khi bắt đầu hành trình đưa ý tưởng sáng tạo thành sản phẩm và dịch vụ kinh doanh. Cung cấp cố vấn khởi nghiệp theo đó cũng là một dịch vụ không thể thiếu tại các cơ sở ươm tạo, tăng tốc kinh doanh, chương trình hỗ trợ và cuộc thi khởi nghiệp.

Cố vấn khởi nghiệp mang lại lợi ích gì?
Các startup có thể nhận được lợi ích rất cụ thể từ những chia sẻ kiến thức và kinh nghiệm của cố vấn khởi nghiệp. Khi tiến hành khảo sát với quy mô nhỏ tại các đơn vị hỗ trợ khởi nghiệp có cung cấp dịch vụ cố vấn khởi nghiệp, phản hồi từ các nhóm và công ty khởi nghiệp ghi nhận lợi ích từ quá trình làm việc cùng cố vấn khởi nghiệp bao gồm: (a) Cơ hội tiếp cận mạng lưới kinh doanh: 30%; (b) Học hỏi từ kiến thức và kinh nghiệm: 28%; (c) Được tạo động lực, truyền cảm hứng: 20%; (d) Cải thiện năng lực ra quyết định: 16%; và (e) Nhận trợ giúp tài chính: 6%. Thống kê do Endeavor thực hiện với các công ty khởi nghiệp công nghệ tại New York trong giai đoạn từ 2003 đến 2013 cho biết, các công ty có làm việc cùng cố vấn khởi nghiệp đạt mức tăng trưởng doanh số cao hơn 3,5 lần và khả năng gọi được vốn cao hơn 7 lần.

Cố vấn khởi nghiệp làm gì?
Cố vấn khởi nghiệp – được chuyển ngữ từ “mentor” ở tiếng Anh – là thuật ngữ xuất hiện phổ biến ở Việt Nam khoảng 5 năm trở lại đây. Thời gian đầu, có nhiều cách hiểu khác nhau về định nghĩa “mentor” và theo đó, cách thực hành các công việc của mentor cũng khác nhau. Trong 2 năm qua, hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo Việt Nam dần đạt được đồng thuận về khái niệm “cố vấn khởi nghiệp” (mentor). Cố vấn khởi nghiệp là mối quan hệ tự nguyện và dài hạn (thường từ 6 đến 12 tháng) giữa cố vấn (mentor) với người khởi nghiệp (entrepreneur), trong đó, người cố vấn sử dụng kỹ thuật đặt câu hỏi, chia sẻ hiểu biết và kinh nghiệm để dìu dắt người khởi nghiệp phát triển năng lực giải quyết vấn đề và năng lực lãnh đạo.

Trên thực tế, khi tương tác với người khởi nghiệp, người cố vấn khởi nghiệp, ở từng thời điểm và hoàn cảnh cụ thể, thể hiện một vai trò khác nhau.

Người cố vấn trước tiên làm người lắng nghe và đặt câu hỏi. Các startup thường tìm đến cố vấn để tìm câu trả lời tháo gỡ khó khăn đang phải đương đầu. Nhưng công việc của cố vấn khởi nghiệp không phải là đưa ra câu trả lời. Những thách thức mà một công ty khởi nghiệp phải đối diện muôn hình vạn trạng và thay đổi liên tục. Không có một giải pháp hoàn hảo cho tất cả các startups. Cũng không có vị cố vấn nào đủ tài giỏi để giải đáp hết mọi thắc mắc và vấn đề. Điều quan trọng là, sau thời gian làm việc cùng cố vấn, các startup có năng lực tự tìm ra giải pháp cho chính mình. Khi đó, người sáng lập công ty thực sự trở thành nhà lãnh đạo dẫn dắt đội ngũ của mình trong môi trường kinh doanh cạnh tranh.

Người cố vấn làm người truyền cảm hứng. Hành trình khởi nghiệp có rất nhiều áp lực và trở ngại. Các nhà sáng lập dù có mạnh mẽ, tự tin và vững vàng tới đâu cũng luôn cần được động viên. Sẽ rất hiệu quả khi nguồn cảm hứng để tiến bước đến từ sự đồng cảm và chia sẻ trải nghiệm từ những người đã từng vượt qua thử thách tương tự để có được thành tựu như hôm nay.

Người cố vấn làm giảng viên. Khi bắt đầu hành trình khởi nghiệp, nhà sáng lập mau chóng nhận ra nhu cầu học hỏi rất nhiều – từ kiến thức chuyên môn, tới kỹ năng quản trị, tới cách ra quyết định và tư duy lãnh đạo – và phải học rất nhanh để bắt kịp guồng quay của thị trường. Khi này, người cố vấn là người mang kiến thức tới và đưa ra chỉ dẫn để quá trình học tập có hiệu quả tốt nhất.

Người cố vấn làm huấn luyện viên. Mọi ý tưởng kinh doanh đều tuyệt vời nhưng chỉ ý tưởng được thực thi hiệu quả mới đem lại lợi nhuận và thành công. Bắt tay vào thực thi ý tưởng là lúc người khởi nghiệp bối rối trước nhiều công việc chưa từng thực hiện. Người cố vấn với trải nghiệm phong phú sẽ đồng hành cùng nhà sáng lập xử lý từng phần việc cụ thể, dìu dắt để nhà sáng lập trở nên thành thục trong công việc sản xuất, kinh doanh, và quản trị điều hành. Vai trò huấn luyện viên và cố vấn khởi nghiệp có rất nhiều tương đồng với nhau.

Điểm khác biệt trọng yếu là: (i) một huấn luyện luôn có câu trả lời tuyệt vời cho những câu hỏi của bạn; còn một cố vấn khởi nghiệp luôn đặt ra câu hỏi tuyệt vời để bạn tìm thấy câu trả lời. (ii) Huấn luyện viên cũng không chia sẻ nguồn lực như bài học trải nghiệm thành công hay thất bại và các mối quan hệ kinh doanh.

Người cố vấn làm nhà tư vấn. Khi công ty khởi nghiệp phải giải quyết công việc cần tới năng lực chuyên gia mà người cố vấn có thể đáp ứng thì, tùy vào tình huống cụ thể, người cố vấn có thể làm việc cùng công ty như một chuyên gia tư vấn.

Người cố vấn làm đối tác kinh doanh và/hoặc nhà đầu tư. Trong một vài tình huống thực tế, kết quả của quá trình làm việc gần gũi và tin tưởng lẫn nhau là người cố vấn trở thành đối tác kinh doanh và/hoặc nhà đầu tư của công ty khởi nghiệp. Những trao đổi cởi mở, trung thực và chuyển biến tích cực của bản thân người sáng lập, của công ty khởi nghiệp có sức thuyết phục rất lớn với quyết định đầu tư hay cộng tác kinh doanh của người cố vấn. Tuy nhiên, đây là thời điểm nên xác định lại mối quan hệ và vai trò của người cố vấn khởi nghiệp để tránh những xung đột lợi ích phát sinh.

Ai có thể làm cố vấn khởi nghiệp?
Cố vấn khởi nghiệp lý tưởng nhất là doanh nhân giàu kinh nghiệm và thành tích kinh doanh. Đã có sự xuất hiện nhiều hơn của những doanh nhân tiền bối trong các sự kiện khởi nghiệp với vai trò diễn giả chia sẻ kinh nghiệm gây dựng sản nghiệp sau nhiều thập kỷ, truyền cảm hứng và định vị tầm nhìn đúng đắn cho các thế hệ khởi nghiệp tiếp nối. Tuy nhiên, lịch làm việc bận rộn và khoảng cách xa về thế hệ có lẽ là yếu tố gây cản trở nhiều nhất cho nỗ lực xây dựng mối quan hệ cố vấn khởi nghiệp với các bậc cha chú.

May mắn là, không cần đạt tới những thành tựu kinh doanh đồ sộ, kinh nghiệm thương trường và mạng lưới quan hệ kinh doanh của những thế hệ đi trước luôn là nguồn tài nguyên quý với những người vừa khởi hành chuyến tàu khởi nghiệp. Chủ của các doanh nghiệp đang trên đà tăng trường, những vị giám đốc điều hành, nhà quản lý khối chức năng kinh doanh trong nhiều lĩnh vực đang nhiệt thành đóng góp giá trị cho cộng đồng khởi nghiệp. Những doanh nhân này đang và sẽ gia nhập cuộc chơi khởi nghiệp với nhiều vai trò như cố vấn khởi nghiệp (mentor), nhà đầu tư thiên thần (angel investor), thậm chí là nhà đầu tư sáng lập (venture builder).

Động lực nào để những doanh nhân vốn còn đang ngổn ngang với công việc quản lý, điều hành cỗ máy kinh doanh của chính mình sẵn sàng bỏ thời gian, công sức, quan hệ kinh doanh, và cả tiền bạc cho nỗ lực khởi nghiệp của người khác? Một cách truyền thống, câu trả lời là trách nhiệm xã hội. Đúng nhưng chưa đủ.

Trong không gian văn hóa cổ vũ tinh thần khởi nghiệp – năng lượng tinh thần của những cá nhân (i) khát khao kiến tạo giá trị mới, (ii) sẵn sàng chấp nhận bất trắc của thị trường, và (iii) nỗ lực phát triển năng lực nắm bắt và hiện thực cơ hội kinh doanh – việc tham gia, thậm chí là gắn bó, với hệ sinh thái khởi nghiệp đang dần trở thành một chức năng hoạt động của người doanh nhân.

Mong muốn đóng góp giá trị cho các nỗ lực khởi nghiệp kế tiếp và cơ hội tiếp cận các ý tưởng và mô hình kinh doanh mới là động lực để các doanh nhân tham gia cố vấn khởi nghiệp. Từ trải nghiệm bản thân, những cố vấn khởi nghiệp này thấu hiểu giá trị của câu hỏi đúng giúp xác định rõ ràng hành trình khởi nghiệp ra sao. Họ cũng biết rằng ý tưởng luôn rất nhiều và thử nghiệm đưa ý tưởng ra thị trường luôn tốn kém, gian truân, nhiều thách thức. Bởi thế, càng sớm trợ giúp thế hệ mới khởi nghiệp phát triển năng lực thì cộng đồng kinh doanh càng có thêm cơ hội đón nhận những gương mặt thành công mới, nguồn lực xã hội càng được phân bổ và sử dụng hiệu quả.

Bên cạnh các doanh nhân, cộng đồng cố vấn khởi nghiệp còn có sự tham gia tích cực của các giảng viên đại học, người cung cấp dịch vụ chuyên môn (như luật sư, chuyên gia tư vấn), và những người triển khai các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp. Thách thức của những cố vấn khởi nghiệp này là chưa có nhiều trải nghiệm kinh doanh. Dẫu vậy, mong muốn thúc đẩy tinh thần khởi nghiệp của chính mình lại là động lực rất rõ ràng của những vị cố vấn này. Hơn thế, quan hệ cố vấn khởi nghiệp luôn là quá trình học tập hai chiều. Sự gần gũi về thế hệ cũng giúp người cố vấn và người khởi nghiệp làm việc cùng nhau thuận tiện hơn. Theo quan sát thống kê của SME Mentoring, chương trình cố vấn khởi nghiệp hoạt động từ năm 2011 tại Tp. Hồ Chí Minh, người cố vấn khởi nghiệp có hiệu quả làm việc tốt khi ở trong độ tuổi từ 35 tới 40 và đã có thời gian thực hành cố vấn khởi nghiệp trên 12 tháng.

Kỷ luật nền tảng trong quan hệ cố vấn khởi nghiệp
Xây dựng quan hệ cố vấn khởi nghiệp là quá trình xây dựng niềm tin giữa người cố vấn và người khởi nghiệp. Nghệ thuật cân bằng – lợi ích và trách nhiệm, chuyển dịch giữa các vai trò (như đã trình bày ở trên), vận dụng các kỷ luật nền tảng và kỹ thuật cố vấn phù hợp với từng thời điểm, hoàn cảnh, và đối tượng – có ý nghĩa quyết định tới thành tựu phát triển năng lực của người khởi nghiệp và tăng trưởng kinh doanh của công ty khởi nghiệp. Để rèn luyện bản lĩnh này, người cố vấn khởi nghiệp không có cách nào khác ngoài thực hành thường xuyên các kỷ luật nền tảng, bao gồm nhưng không giới hạn, dưới đây.

Đặt câu hỏi và Lắng nghe. Trước những thắc mắc và vấn đề mà người khởi nghiệp cần giải quyết, người cố vấn đặt các câu hỏi Tại sao? Ai? Cái gì? Khi nào? Như thế nào? Còn gì nữa không? v.v.. và dẫn dắt người khởi nghiệp tự đi tới lời giải đáp. Với mỗi câu trả lời của người khởi nghiệp, cố vấn lắng nghe để nắm bắt kỹ hơn và thuận theo dòng trao đổi để đặt câu hỏi tiếp theo giúp người khởi nghiệp nhìn nhận vấn đề theo nhiều chiều và tiến gần hơn tới câu trả lời.

Động viên và nuôi dưỡng động lực. Người cố vấn thúc đẩy người khởi nghiệp bằng tư duy tích cực, sự tin tưởng và thực sự quan tâm. Xây dựng niềm tin là quá trình hai chiều. Luôn động viên nhưng cố vấn cũng là người giám sát khắt khe, đòi hỏi người khởi nghiệp thực thi đúng những cam kết tự mình đặt ra. Người cố vấn nghiêm khắc đặt câu hỏi tạo áp lực để người khởi nghiệp tự rà soát lại tính khả thi của ý tưởng, mức độ hợp lý của các kỳ vọng với bản thân, với đội ngũ và với thị trường, và cả quyết tâm theo đuổi triển khai.

Chia sẻ, gìn giữ và phát triển hai nguồn lực đặc biệt. Cố vấn khởi nghiệp có hai nguồn lực đặc biệt mà hầu hết những người mới bắt đầu hành trình khởi nghiệp chưa có: sự khôn ngoan đúc rút từ trải nghiệm thực tiễn và mạng lưới các mối quan hệ. Người cố vấn chỉ sẵn sàng chia sẻ khi giá trị của những nguồn lực này được trân trọng. Người khởi nghiệp khi sử dụng những nguồn lực này, đặc biệt là mạng lưới quan hệ kinh doanh được cố vấn giới thiệu, có trách nhiệm gìn giữ và phát triển để những người khởi nghiệp tiếp sau không chỉ có cơ hội tiếp cận mà còn được nhận nhiều hơn từ nguồn vốn xã hội này.

Xác định rõ các quy tắc làm việc. Ngay từ đầu, người cố vấn và người khởi nghiệp cùng nhau đặt ra các quy tắc làm việc như thời gian gặp gỡ, cách thức liên lạc và trao đổi thông tin, kỳ vọng và yêu cầu thực thi. Những quy tắc này xác lập nền tảng cho suốt quá trình làm việc và xây dựng niềm tin giữa người cố vấn và người khởi nghiệp. Quan hệ cố vấn khởi nghiệp là hành trình dài cần rất nhiều kiên nhẫn để thấy được kết quả từ những thay đổi. Bởi thế, càng tránh được nhiều phiền phức, xung đột lợi ích, và kỳ vọng không thích hợp thì khả năng duy trì lâu dài và tới đích càng cao.

Kỷ luật học tập, rèn luyện và thực thi. Hành trình khởi nghiệp là không ngừng học tập, rèn luyện và thực thi. Sức hấp dẫn của hành trình này gắn kết người cố vấn với người khởi nghiệp. Người cố vấn học tập được nhiều điều mới từ người khởi nghiệp và bị thôi thúc bởi sự nhiệt tình và quyết tâm từ người khởi nghiệp. Trợ giúp người khởi nghiệp nhưng người cố vấn cùng lúc cũng đặt ra cho mình kỷ luật học hỏi kiến thức mới, rèn luyện các kỹ năng và háo hức thực hành. Không chỉ người khởi nghiệp kỳ vọng vào những cải thiện với năng lực bản thân và kết quả kinh doanh, người cố vấn cũng có cơ hội ghi nhận thay đổi tích cực trong phương pháp giải quyết vấn đề, cách thức quản lý điều hành và xử lý các mối quan hệ. Những kỹ thuật mà người cố vấn khởi nghiệp thường sử dụng có thể kể tới:

(i) Đặt câu hỏi. Một câu hỏi tốt mở ra một hướng suy nghĩ mới. Câu hỏi cần xuất phát tự mối quan tâm thực sự tới vấn đề mà người khởi nghiệp đang phải đối diện. Người cố vấn khéo léo lựa chọn câu hỏi để dòng chảy thông tin được liên tục.
(ii) Kể chuyện. Người cố vấn sử dụng các câu chuyện để gợi ý và dẫn dắt người khởi nghiệp liên tưởng tới thực tiễn của mình.
(iii) Giải quyết vấn đề. Người cố vấn giới thiệu và hướng dẫn người khởi nghiệp sử dụng các kỹ thuật giải quyết vấn đề – chẳng hạn: chia nhỏ để xử lý, lật ngược lại giả thiết, xem xét vấn đề từ nhiều vị trí. Qua đó, người cố vấn dẫn dắt người khởi nghiệp tìm ra giải pháp cho mình.
(iv) Tư duy phản biện. Người cố vấn và người khởi nghiệp cùng nhau sử dụng tư duy phản biện tích cực để phân tích, đánh giá và tìm giải pháp.
(v) Làm việc với số liệu và dữ liệu. Số liệu và dữ liệu mà người khởi nghiệp và cố vấn phải cùng nhau tiếp nhận là rất nhiều và đa dạng. Xử lý tốt những thông tin này giúp thấu hiểu vấn đề và từ đó tìm ra giải pháp phù hợp.

Các đơn vị hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo phát triển mạng lưới cố vấn khởi nghiệp như thế nào?
Đơn vị hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo – đặc biệt trung tâm ươm tạo và tăng tốc kinh doanh – hẳn nhiên muốn phát triển mạng lưới cố vấn khởi nghiệp và bồi dưỡng năng lực cung cấp dịch vụ cố vấn khởi nghiệp như một lợi thế cạnh tranh. Phát triển mạng lưới cố vấn khởi nghiệp, cũng giống như quá trình thực hành cố vấn khởi nghiệp, cần thời gian và sự kiên trì bền bỉ để đạt tới thành tựu. Phát triển một cộng đồng cố vấn khởi nghiệp không đơn thuần là cung cấp một dịch vụ hỗ trợ, cho dù dịch vụ này có tác động ảnh hưởng rất lớn. Đây là công việc gieo hạt mầm giá trị văn hóa về niềm tin vào việc cần thiết phải làm những việc tốt đẹp cho cộng đồng. Để rồi tiếp theo đó, thực hiện một việc tốt sẽ dẫn tới một việc tốt khác.

Trở ngại đầu tiên các đơn vị thường nghĩ tới khi bắt đầu xây dựng mạng lưới cố vấn khởi nghiệp là mời các doanh nhân – những người rất bận rộn – tham gia. Kinh nghiệm từ triển khai thực tế ghi nhận rằng: rất hiếm khi lời mời tham gia làm cố vấn khởi nghiệp nhận được câu trả lời “không.” Thay vào đó, người được mời có những băn khoăn cần giải đáp.

Vì sao chưa nhận lời làm cố vấn khởi nghiệp?
Tôi không có đủ thời gian” là băn khoăn dễ gặp nhất. Quả thực mỗi ngày chỉ có 24 tiếng và công việc luôn bận rộn và dồn dập. Thực khó để tìm ra khoảng thời gian làm việc cùng các nhà sáng lập trẻ tuổi. Hãy chậm lại một giây. Thực sự thì người cố vấn khởi nghiệp sẽ cần dành bao nhiêu thời gian cho một chương trình cố vấn dài 12 tháng với yêu cầu dành 2 tiếng mỗi tháng để trao đổi? Tổng cộng là 24 tiếng, tức một ngày. Trong 365 ngày làm việc bận rộn, người cố vấn khởi nghiệp có quyền dành cho mình chỉ 01 ngày để tận hưởng cảm giác thú vị khi trò chuyện cùng một nhà sáng lập đầy năng lượng sáng tạo và quyết tâm chinh phục thị trường.

Tôi chỉ giỏi trong lĩnh vực chuyên môn của mình” và vì thế nên e ngại sẽ không giúp được gì nhiều. Quả đúng vậy, bởi người cố vấn khởi nghiệp giỏi trong lĩnh vực chuyên môn cụ thể nên lời mời được chuyển tới. Chỉ có điều, người khởi nghiệp không chỉ mong chờ ở vị cố vấn của mình những hiểu biết chuyên môn mà còn cả sự trải nghiệm và khôn ngoan. Công việc của người cố vấn khởi nghiệp không phải là trả lời câu hỏi và giải quyết vấn đề. Người cố vấn xây dựng năng lực giải quyết vấn đề cho người khởi nghiệp, dẫn dắt người khởi nghiệp tự tìm ra câu trả lời cho câu hỏi của mình. Làm việc cùng người khởi nghiệp cũng là cơ hội để vị cố vấn trở nên giỏi hơn bên ngoài lĩnh vực chuyên môn của mình.

Tôi không thể nhận trách nhiệm về kết quả kinh doanh của người khởi nghiệp được cố vấn.” Chắc chắn là như vậy. Câu trả lời và quyết định luôn thuộc về người khởi nghiệp, cho dù vị cố vấn có tận tụy và nhiệt thành tới đâu.

Khi những băn khoăn đã được giải quyết, lời mời tham gia chương trình cố vấn khởi nghiệp càng thêm thuyết phục với những lợi ích cụ thể dành cho người cố vấn.

Trở thành cố vấn khởi nghiệp có lợi ích gì?
Trước tiên, tiếp xúc và làm việc gắn bó với những nhà sáng lập dồi dào năng lượng khởi nghiệp là cơ hội để các các cố vấn – nhất là các doanh nhân đã thành đạt – tái tạo năng lượng khởi nghiệp trong chính mình từ cảm xúc mạnh mẽ của những người trẻ tuổi. Sau nhiều năm phát triển và thành công, năng lượng khởi nghiệp dễ bị suy giảm bởi quy mô kinh doanh lớn thường gắn liền với cấu trúc quản trị có thứ bậc chặt chẽ, đề cao tuân thủ quy tắc và kỷ luật, kiểm soát rủi ro. Điều này làm suy giảm sức cạnh tranh, năng lực đổi mới sáng tạo sẵn sàng thích ứng với biến động thị trường.

Thứ hai, trao đổi và dẫn dắt các công ty khởi nghiệp phát triển là cơ hội để tiếp cận và làm giàu hiểu biết về các công nghệ mới, mô hình kinh doanh mới từ rất sớm. Những ý tưởng khởi nghiệp, dù sơ khởi và phần nhiều không đi được tới đích trở thành sản phẩm hay dịch vụ trên thị trường, nhưng thường tạo ấn tượng với khả năng ứng dụng một thành tựu khoa học mới hay một tư duy độc đáo trong lĩnh vực kinh doanh truyền thống. Những thông tin và cách tư duy mới mẻ này là nguồn dinh dưỡng để vị cố vấn tiếp tục tìm hiểu và tích hợp vào công việc kinh doanh hay quản trị của chính mình.

Thứ ba, thời gian làm việc gắn bó giúp các cố vấn khởi nghiệp tường tận về năng lực và mức độ phù hợp về tư duy của người sáng lập khởi nghiệp với không gian văn hóa trong doanh nghiệp của mình. Những người khởi nghiệp được dẫn dắt luôn là nguồn nhân lực bổ sung có sự tương thích cao và nhờ đó sớm phát huy hiệu quả đóng góp vào thành tích kinh doanh của cả hệ thống lớn. Người khởi nghiệp được dẫn dắt không nhất thiết phải gia nhập đội ngũ nhân sự trong doanh nghiệp. Tính chủ động và khả năng sáng tạo của những người khởi nghiệp được nuôi dưỡng và khai thác tốt hơn khi họ được giao trách nhiệm lãnh đạo một đơn vị kinh doanh, và hưởng lợi từ kết quả kinh doanh đó. Một xu hướng đang lặng lẽ hình thành trong hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam là các doanh nhân thành đạt tìm kiếm những người khởi nghiệp trẻ, có năng lực chuyên môn và tư duy phù hợp để triển khai các ý tưởng và mô hình kinh doanh bổ trợ hay khai thác thế mạnh của hệ thống kinh doanh cốt lõi hiện có.

Thứ tư, cố vấn khởi nghiệp có cơ hội tham gia sở hữu từ rất sớm trong những mô hình kinh doanh của tương lai. Quá trình xây dựng năng lực cho người sáng lập và công ty khởi nghiệp cũng chính là khoảng thời gian người cố khởi nghiệp nắm bắt kỹ càng ưu thế cạnh tranh, rủi ro mà công ty khởi nghiệp phải đương đầu, và triển vọng thành công trong tương lai. Hơn thế, những hiểu biết này được tích lũy từ cả góc nhìn sôi nổi, cảm xúc từ trong cỗ máy khởi nghiệp kinh doanh và góc nhìn khách quan, chín chắn từ bên ngoài. Đây là những thông tin chân thực và rất có giá trị cho quyết định bỏ vốn đầu tư vào các công ty khởi nghiệp. Không ít vị cố vấn khởi nghiệp sau một thời gian đồng hành đã trở thành nhà đầu tư cho công ty khởi nghiệp. Nhiều nhà đầu tư và quỹ đầu tư chuyên nghiệp cũng xem việc thực hành cố vấn khởi nghiệp như một cách tìm kiếm cơ hội đầu tư hiệu quả.

Thứ năm, khi tham gia cộng đồng cố vấn khởi nghiệp, người cố vấn mở rộng các mối quan hệ với những cố vấn khởi nghiệp khác có cùng niềm tin vào ý nghĩa của việc thực hiện những công việc đúng đắn vì lợi ích của cộng đồng. Đây là tiền đề quan trọng để hình thành những quan hệ hợp tác kinh doanh có lợi ích hài hòa và bền vững giữa các vị cố vấn.

Các đơn vị hỗ trợ làm gì để duy trì quan hệ cố vấn khởi nghiệp lâu dài?
Có được sự đồng ý tham gia các hoạt động cố vấn khởi nghiệp là cỗ xe đã khởi động thành công. Công việc tiếp theo của các đơn vị hỗ trợ khởi nghiệp là hỗ trợ quá trình tương tác và trao đổi giữa cố vấn và người khởi nghiệp để cỗ xe không ngừng chuyển động về phía trước.

Điều rất quan trọng là không để thời gian làm việc sử dụng trong quan hệ cố vấn khởi nghiệp bị lãng phí. Muốn vậy, các đơn vị hỗ trợ rất cần có nhân sự chuyên trách điều phối và sắp xếp từng buổi làm việc buổi làm việc giữa cố vấn và người khởi nghiệp.

Ở những buổi làm việc đầu tiên, đơn vị hỗ trợ cung cấp thông tin giới thiệu và kỳ vọng của cả cố vấn và người khởi nghiệp. Những tài liệu này giúp các cố vấn và người khởi nghiệp sớm xác định có phù hợp để làm việc lâu dài cùng nhau hay không. Kết quả sau từng lần làm việc, trong đó cần thiết nhất là những cam kết công việc cần hoàn thành trước lần làm việc tiếp theo, được người điều phối/quản lý chương trình cố vấn khởi nghiệp ghi nhận và đôn đốc thực thi.

Người điều phối chương trình cũng luôn sẵn sàng tìm kiếm nguồn lực hỗ trợ cho cố vấn và người khởi nghiệp giải quyết những vấn đề và tình huống cụ thể. Chẳng hạn như giúp người khởi nghiệp tham dự khóa đào tạo ngắn hạn để bổ sung phần kiến thức còn thiếu được xác định trong trao đổi với cố vấn khởi nghiệp nhưng cố vấn không có chuyên môn về lĩnh vực đó.

Công việc quan trọng sau cùng mà đơn vị hỗ trợ khởi nghiệp cần dành nguồn lực là gây dựng và chăm sóc cộng đồng các cố vấn và người khởi nghiệp đã từng tham gia và sử dụng dịch vụ cố vấn khởi nghiệp. Những hoạt động sinh hoạt cộng đồng và sự kiện kết nối, giao lưu, ghi nhận đóng góp, chia sẻ trải nghiệm.. không chỉ tạo sự gắn bó giữa cố vấn và người khởi nghiệp với đơn vị/chương trình hỗ trợ mà còn là cơ hội để các cố vấn và người khởi nghiệp mở rộng quan hệ kinh doanh, tìm thấy cơ hội hợp tác cho mình.

Không nổi bật trong hệ sinh thái khởi nghiệp-đổi mới sáng tạo như các nhà đầu tư, trung tâm ươm tạo hay trung tâm tăng tốc kinh doanh, nhưng người cố vấn khởi nghiệp luôn hiện diện và đồng hành cùng người khởi nghiệp – dù là khi còn đang ấp ủ ý tưởng, hay lúc phát triển sản phẩm mẫu thích ứng với đòi hỏi của thị trường, hoặc khi gọi vốn đầu tư để mở rộng kinh doanh. Quan hệ cố vấn tự nguyện, hướng tới việc xây dựng năng lực lãnh đạo và giải quyết cho những thế hệ khởi nghiệp mới không những đóng góp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững mà còn đặt hạt mầm cho giá trị văn hóa thực thi những điều đúng đắn để xây dựng cộng đồng và xã hội ngày một tốt đẹp hơn./.

  • Trần Trí Dũng, 2018. Vai trò của cố vấn khởi nghiệp trong hành trình phát triển của doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, Thúc đẩy Hệ sinh thái Khởi nghiệp Đổi mới Sáng tạo cấp địa phương. Bộ Khoa học & Công nghệ và UBND Tỉnh Quảng Nam.

9 comments

  1. “Việt Nam không nằm ngoài các quốc gia đi trước, đó là xây dựng HST KN phải đi từ những địa phương cụ thể, chứ không phải ở cấp trung ương. Bởi vì mỗi một vùng có một đặc trưng văn hóa, sự ưu tiên phát triển riêng, và HST KN phải thích nghi với ưu tiên đó. “Nếu sản phẩm của KN phải phù hợp với thị trường thì HST KN đổi mới sáng tạo phải phù hợp với nhu cầu của địa phương đấy” – ông Dũng nói. Ngoài ra, việc xây dựng HST KN đổi mới sáng tạo cần nhiều nhà đầu tư, cố vấn KN – những người đóng góp nguồn lực, cả tài lực và thời gian, thì không đâu quý bằng nguồn lực có sẵn tại chỗ, là những doanh nhân đi trước. Đó là những lý do phải thúc đẩy việc xây dựng HST KN đổi mới sáng tạo ở cấp địa phương. Từng HST nhỏ sẽ đóng góp làm nên HST lớn ở tầm quốc gia.” (Báo Quảng Nam, 27-11-2018)

    Like

  2. […] 13 January 2019 | Trở thành nhà sáng lập và điều hành Il Giornale, Howard Schultz cũng bắt đầu được trải nghiệm sự cô đơn khi không có mấy người để chia sẻ những giận dữ và lo lăng khi làm ăn thua lỗ, khi phải xử trí các nhà đầu tư nhiều tham vọng, khi nhận thấy trách nhiệm của bản thân trước hàng trăm nhân viên, khi đối mặt vưới các quyết định tuyển dụng khó khăn v.v.. Đó là lúc Howard Schultz biết mình cần có một nhà cố vấn dẫn dắt – một mentor. […]

    Like

  3. […] Trở thành nhà sáng lập và điều hành Il Giornale, Howard Schultz cũng bắt đầu được trải nghiệm sự cô đơn khi không có mấy người để chia sẻ những giận dữ và lo lăng khi làm ăn thua lỗ, khi phải xử trí các nhà đầu tư nhiều tham vọng, khi nhận thấy trách nhiệm của bản thân trước hàng trăm nhân viên, khi đối mặt vưới các quyết định tuyển dụng khó khăn v.v.. Đó là lúc Howard Schultz biết mình cần có một nhà cố vấn dẫn dắt – một mentor. […]

    Like

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s